Η Ερλιχίωση του Σκύλου
(Canine Ehrlichiosis)
Ένα άρθρο του κτηνίατρου Κυριάκου Γ. Κονταδάκη, DVM, PhD cand.,
Έντονοι αναιμία-ωχροί βλεννογόνοι (αρχείο Κ. Γ. Κονταδάκη)
Η νόσος με το όνομα "ερλιχίωση", μπορεί να προκληθεί από διάφορους μικροοργανισμούς του γένους "Ehrlichia".
Η κλασική περίπτωση ερλιχίωσης είναι αυτή που προκαλείται από το είδος "Ehrlichia Canis", που μεταδίδεται
με το καφέ τσιμπούρι "Rhipicephalus sanguineus". Άλλα είδη είναι η "Ehrlichia Ewingi", "Ehrlichia Phagocytophila",
"Ehrlichia Chaffeensis" (που προσβάλει τον άνθρωπο), η "Ehrlichia Risticii" (που προσβάλει τα άλογα, αλλά
πειραματικά έχει αποδειχθεί ότι προσβάλει και τους σκύλους) και η "Ehrlichia Platys" (που προσβάλει τα αιμοπετάλια
και προκαλεί ελάχιστες ή και καθόλου αιμορραγικές τάσεις στο σκύλο).
Η "Ehrlichia Chaffeensis" προσβάλει τον άνθρωπο και μεταδίδεται με μολυσμένα τσιμπούρια. Όμως δεν υπάρχουν
ενδείξεις άμεσης μετάδοσης από το σκύλο στον άνθρωπο.
Έντονοι αναιμία-ωχροί βλεννογόνοι (αρχείο Κ. Γ. Κονταδάκη)
Αιτιολογία και παθογένεση
Η μετάδοση της "Ehrlichia Canis", που είναι και η πιο συχνή αιτία της ερλιχίωσης γίνεται με τα καφέ τσιμπούρια
του είδους "Rhipicephalus Sanguineus". Τα τσιμπούρια αυτά αποτελούν και την κύρια "δεξαμενή" και τον κύριο φορέα
της "Ehrlichia Canis", η οποία μπορεί να παραμείνει μέσα τους για πάνω από 150 μέρες μετά την απόσπασή τους
από το σώμα του σκύλου. Το τσιμπούρι αυτό μπολύνει το σκύλο με το σάλιο του, ακολουθούν 1-3 εβδομάδες
περίοδος επώασης και 3 στάδια της ασθένειας:
Οξύ. Το μικρόβιο διαδίδεται από την περιοχή του δαγκώματος στο σπλήνα, συκώτι και λεμφογάγγλια (όπου και
προκαλεί οργανομεγαλία). Μετά συνεχίζει (υποκλινικά) με ήπια θρομβοκυτταροπενία (χαμηλά αιμοπετάλια),
προσβάλει κυρίως ενδοθηλικά κύτταρα, στη συνέχεια προκαλεί αγγειίτιδες (φλεγμονές των αγγείων), μείωση της
διάρκειας ζωής των αιμοπεταλίων (έτσι προκαλείται θρομβοκυτταροπενία), μεταβλητή λευκοπενία, ήπια αναιμία.
Η σοβαρότητα της κατάστασης βέβαια εξαρτάται από τον οργανισμό.
Υποκλινικό. Με παρουσία του μικροβίου, παρουσία αντισωμάτων και συνέχιση της θρομβοκυτταροπενίας.
Χρόνιο. Ο μυελός των οστών είναι πια εξασθενημένος (μειωμένη παραγωγή αιμοπεταλίων,
ερυθρών αιμοσφαιρίων=αναιμία)!!!
Μετά από μία οξεία νόσο οι σκύλοι παραμένουν φορείς της "Ehrlichia Canis" για τουλάχιστον 29 μήνες κι έτσι
μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα αν χρησιμοποιηθούν ως δότες αίματος σε άλλους σκύλους.
Επομένως θα πρέπει πάντα να ελέγχουμε τους δότες!!!
Συμπτώματα
Συνήθως μια οξεία μορφή εξελίσσεται σε χρόνια νόσο. Σε μία οξεία ερλιχίωση έχουμε πυρετό, γενικευμένη
λεμφαδενοάθεια (διογκωμένοι λεμφαδένες, κάτι που θα διαπιστώσει ο κτηνίατρός μας), κατάπτωση, βήχα ή
δύσπνοια, πυώδες ρινικό και οφθαλμικό έκκριμα. Επίσης, μπορούμε να διαπιστώσουμε μείωση αντοχής, οίδημα
(πρήξιμο-συγκέντρωση υγρού) στα άκρα ή στο όσχεο των αρσενικών ζώων. Συχνά βέβαια, βλέπουμε τσιμπούρια
πάνω στο ζώο ή ο ιδιοκτήτης το αναφέρει. Πολύ συχνά όμως δεν έχουμε δει καθόλου τσιμπούρια στο σκύλο μας
κι όμως ο σκύλος νοσεί! Η εξήγηση είναι περιττή...
Οι περισσότερες οξείες περιπτώσεις συμβαίνουν τους θερμούς μήνες, όταν δηλαδή η δραστηριότητα των
τσιμπουριών είναι μέγιστη.
Οι αιμορραγικές τάσεις (αίμα από τη μύτη για παράδειγμα), προκαλούνται αφ' ενός από τη μείωση των επιπέδων
των θρομβοκυττάρων και αφ' ετέρου από τη φλεγμονή των αγγείων που προκαλεί το μικρίβιο.
Κατά την οξεία φάση της νόσου ο θάνατος είναι σπάνιος. Συνήθως έχουμε ανάρρωση σε 1-2 εβδομάδες μετά
την έναρξη των συμπτωμάτων, ή μπορεί να επακολουθήσει χρόνια νόσος. Σ' αυτή τη φάση έχουμε όπως
είπαμε υποπλασία του μυελού των οστών.
Ανάλογα με το ποια όργανα προσβάλλονται και σε ποιο βαθμό, τα συμπτώματα ποικίλουν. Έτσι μπορεί να
διαπιστωθεί σπληνομεγαλία, σπειραματονεφρίτιδα, νεφρική ανεπάρκεια και μηνιγγίτιδα, αταξία, κατάπτωση
και άλλες νευρολογικές δυσλειτουργίες (λόγω της διήθησης μονοπύρηνων κυττάρων στις μήνιγγες και
αιμορραγιών). Επίσης έχουμε απώλεια βάρους και αιμμοραγίες, κυρίως από τη μύτη όπως είπαμε πιο πάνω.
Ανοσία
Ζώα που αναρρώνουν από μία οξεία κατάσταση είναι συνήθως άνοσα σε μία επιμόλυνση. Μάλιστα έχει
αναφερθεί ότι η απομάκρυνση της "Ehrlichia Canis" από ένα σκύλο-φορέα, τον καθιστά ευάλωτο
σε μία νέα μόλυνση.
Διάγνωση
Βασίζεται: στα κλινικά συμπτώματα, στο ιστορικό (χρησιμοποιούνται ή όχι αντιπαρτασιτικά, ποιά
χρησιμοποιούνται και αν χρησιμοποιούνται σωστά, άν έχουν παρατηρηθεί τσιμπούρια πάνω στο ζώο, αν το ζώο
ζει σε κήπο ή σε διαμέρισμα), την κλινική εξέταση και ειδικές αιματολογικές εξετάσεις.
Πρόγνωση και Θεραπεία
Η πρόγνωση είναι πολύ καλή στις περιπτώσεις οξείας ερλιχίωσης με την κατάλληλη θεραπεία.
Σε χρόνιες καταστάσεις μπορούμε να δούμε ανταπόκριση στη θεραπεία ακόμη και μετά από ένα μήνα, ενώ η
πρόγνωση είναι πολύ δυσμενής αν ο μυελός των οστών είναι σε πολύ κακή κατάσταση (υποπλασία).
Η μετάβαση από την οξεία μορφή σε χρόνια, μπορεί να αποτραπεί εύκολα με την άμεση και αποτελεσματική
θεραπεία, αλλά πολλοί σκύλοι παραμένουν οροθετικοί και μπορεί να εμφανιστεί υποτροπή (ακόμα και χρόνια
μετά). Αναφέρεται ότι οι Γερμανικοί Ποιμενικοί και τα Ντόμπερμαν, είναι πιο ευαίσθητες φυλές στη νόσο.
Για τη θεραπεία χρησιμοποιούνται αντιβιοτικά ευρέους φάσματος, (τετρακυκλίνη, δοξυκυκλίνη),
διπροπιονική ιμιδοκάρβη (κτηνιατρικό φάρμακο για αιμοπαρασιτώσεις), γλυκοκορτικοειδή (για την αντιμετώπιση
των οιδημάτων του νευρικού συστήματος και της θρομβοκυτταροπενίας). Ακόμη μπορούν να χορηγηθούν και
ανδρογονικά στεροειδή για να υποκινηθεί ο μεελός των οστών. Επιπλέον, δίνεται υποστηρικτική αγωγή με
βιταμίνες, ορούς και άλλα σκευάσματα, ανάλογα με το προσβληθέν όργανο.
Σε οξείες περιπτώσεις, έχουμε γρήγορα βελτίωση της κλινικής εικόνας μέσα σε 24-48 ώρες. Σε χρόνιες, έχουμε
σταδιακή βελτίωση, αν και οι ανωμαλίες στις αιματολογικές εξετάσεις παραμένουν για λίγους μήνες.
Μετά από 6 μήνες ελέγχουμε πάλι αιματολογικά το ζώο.
Πρόληψη
Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη. Δεν αμελούμε ποτε την αντιπαρασιτική τακτική που μας συστήνει ο
κτηνίατρός μας, ώστε να αποκλέισουμε αν είναι δυνατόν την παρουσία τσιμπουριών στο σκύλο μας.
Προληπτικά, μπορούν να χορηγηθούν διάφορα σκευάσματα στα εκτροφεία που βρίσκονται σε περιοχές στις οποίες
η ερλιχίωση είναι ενδημική.
Για οποιαδήποτε διευκρίνηση και επικοινωνία :
cryovet@otenet.gr
http://www.bobtailclub.gr/p_000094.htm